Çocukların dikkati yaş, ilgi, uyku, görev zorluğu ve ortamdan etkilenir. Bir etkinlikte çabuk sıkılmak tek başına dikkat bozukluğu anlamına gelmez. Güçlüğün farklı ortamlarda görülüp görülmediği, ne zamandır sürdüğü ve çocuğun öğrenme ya da ilişki yaşamını nasıl etkilediği değerlendirmede önemlidir.

Ev ve okul gözlemlerini birleştirmek

Aile ve öğretmen, dikkat dağınıklığının hangi görevlerde ortaya çıktığını, çocuğun neleri daha kolay sürdürebildiğini ve hangi desteklerin işe yaradığını not edebilir. Yapılandırılmış kısa görevler, görsel planlar ve hareket araları bazı çocuklara yardımcı olabilir; bunlar tanı veya tedavi yerine geçmez.

Değerlendirme ve testler

Klinik değerlendirme görüşme, gelişim öyküsü, gözlem ve uygun olduğunda standardize araçlardan yararlanabilir. Hiçbir test sonucu tek başına çocuğun tüm özelliklerini açıklamaz. Bursa’da çocuk psikoloğu ya da klinik psikolog arayan aileler uygulanan araçların amacını, sınırlılıklarını ve sonuçların nasıl paylaşılacağını sorabilir.

Önce koşulları gözden geçirin

Dikkat gerektiren görevlerde çocuğun uyku süresi, ekran ve hareket dengesi, ortamın gürültüsü, görevin zorluğu ve verilen yönergenin uzunluğu etkili olabilir. Bir seferde tek ve kısa bir yönerge sunmak, görevi parçalara bölmek ve ara vermek bazı çocuklar için işleri kolaylaştırabilir. Bu düzenlemeler klinik değerlendirme yerine geçmez; çocuğun hangi koşullarda daha rahat çalıştığını anlamaya yardım eder.

Ev ve okul gözlemlerinin birbirini tutup tutmadığı önemlidir. Yalnızca tek bir ortamda görülen güçlükler o ortama özgü koşullarla ilişkili olabilir. Test veya tanı kararı, uzman tarafından çok kaynaklı bilgilerle değerlendirilmelidir. Ebeveyn, öğretmenden çocuğun güçlü olduğu görevler ve işe yarayan destekler hakkında da bilgi isteyebilir.

Farklı ortamlardan bilgi toplamak

Değerlendirme öncesinde ebeveyn ve öğretmen gözlemlerinin yanı sıra çocuğun kendi deneyimini de dinlemek gerekir. Görevin türü, ortam, yönergenin uzunluğu ve çocuğun o günkü koşulları davranışı değiştirebilir. Sadece bir test puanı veya tek bir yetişkinin anlatımı, kapsamlı değerlendirme için yeterli olmayabilir.

Aile, çocuğun dikkatini toplamasının kolaylaştığı etkinlikleri ve hangi desteklerden yararlandığını da not edebilir. Uyku, işitme-görme, öğrenme, duygusal durum ve çevresel etkenler gerektiğinde ilgili sağlık uzmanlarıyla ele alınabilir. Tanı koyma yetkisi ve değerlendirme çerçevesi başvurulan uzmanın mesleki yetkinliği içinde açıklanmalıdır.