Çocuklar duyguları yetişkinler gibi adlandıramayabilir. Üzgün, kızgın veya endişeli hissettiğinde bunu davranışla gösterebilir. Duyguları tanımak ve ifade etmek zaman içinde, güvenli ilişkiler ve tekrarlarla gelişen bir beceridir. Çocuğun duygusunu söyleyebilmesi, her isteğinin yerine getirilmesi anlamına gelmez.

Günlük anlardan yararlanmak

Kitap karakterlerinin veya oyundaki figürlerin neler hissedebileceğini konuşmak çocuğa sözcük sunar. Ebeveyn kendi duygusunu ve ne yaptığını da yaşına uygun biçimde paylaşabilir: “Şu an acele ettiğim için gerildim, biraz yavaşlayacağım.” Bu model, yoğun duyguların konuşulabilir olduğunu gösterir.

Duyguya alan, davranışa sınır

“Kızgın olman anlaşılır; eşyayı fırlatmana izin veremem” gibi cümleler duygu ile davranışı ayırır. Çocuğun sakinleşmesi için hareket, nefes, mola veya yakında güvenilir bir yetişkin bulunması yardımcı olabilir. Duygu tepkileri günlük yaşamı sürekli zorluyorsa Bursa’da çocuk psikoloğuyla değerlendirme düşünülebilir.

Duygulara sözcük bulmak zaman alır

Çocuğa çok sayıda duygu adı öğretmek yerine, o an gördüğünüz işareti nazikçe yansıtın: “Oyuncak kırılınca hayal kırıklığına uğramış olabilirsin.” Çocuk farklı hissediyorsa düzeltmesine izin verin. Duyguyu adlandırmak kesin yorum değil, çocuğun kendi iç deneyimini anlatması için bir davettir.

Çocuk sakinleştiğinde hangi davranışın işe yaradığını birlikte konuşabilirsiniz. Her çocuk aynı yöntemi kullanmaz; bazıları sessiz bir köşe, bazıları hareket, bazıları da yakında bir yetişkin olmasından yararlanır. Duyguyu ifade etme becerisi, yetişkinlerin model olduğu ve tekrarlandıkça gelişen bir süreçtir.

Duygulara eşlik etmek için günlük fırsatlar

Kitap okurken, oyun oynarken veya günün sonunda yaşanan bir olayı konuşurken karakterlerin ne hissedebileceği üzerine merakla sohbet edebilirsiniz. Tek bir doğru duygu yanıtı aramayın; aynı olay iki kişide farklı duygular yaratabilir. Çocuk kendi duygusunu adlandırdığında hemen düzeltmek yerine onu anlamaya çalışın.

Yetişkinin de kendi duygusunu yaşına uygun biçimde ifade etmesi model oluşturur: “Şu an acele ettiğim için gerildim, birkaç kez nefes alıp sonra devam edeceğim.” Bu, çocuğa duyguların saklanması veya davranışa dökülmesi gerekmediğini gösterir. Güçlükler yoğun ve kalıcıysa aile profesyonel değerlendirme seçeneğini ele alabilir.